{{messages[0][0]}}

Deliveroo: Deel II – freelance overeenkomst of arbeidsovereenkomst?



Yes, we mogen weer! Na de uitspraak in de zaak van Superbiker Sytze tegen Deliveroo, ging ook de vakbond FNV de strijd aan met Deliveroo. En daar heeft – je hebt het waarschijnlijk al gelezen – de rechter deze week uitspraak over gedaan. Interessant, omdat na de Wet DBAcle en met de opkomst van ‘de platformeconomie’ het maar wat onduidelijk is wat het verschil nou precies is tussen een ‘arbeidsovereenkomst’ en een ‘opdrachtovereenkomst’.

Hoe zat het ook alweer?

Deliveroo heeft een app waar je eten kunt bestellen. Als je in een beetje stad woont, heb je de bezorgers ook wel gezien – die zijn namelijk niet te missen. Met een soort vierkante, turkoois-groenige rugzak razen ze (vaak op een fiets) door de stad. Die bezorgers hadden eerst een arbeidsovereenkomst met Deliveroo, maar niet lang geleden ging de bezorgdienst over op ‘opdrachtovereenkomsten’.

Daarop is Sytzbezorger Fietse naar de rechter gestapt. Hij vond namelijk dat hij een arbeidsovereenkomst had, ondanks dat hij zijn handtekening had gezet onder een opdrachtovereenkomst. De rechter was het niet met hem eens.

Waar komt het nieuws nu weer vandaan dan?

Vakbond en werknemersvereniging FNV besloot ook naar de rechter te stappen. Niet alleen vroegen zij de rechter om een uitspraak te doen over de rechtspositie van de bezorgers, ook wilde de FNV van de rechter horen dat Deliveroo zich aan een cao moest houden.

En wat oordeelde de rechter?

Dit keer oordeelde de rechter dat Deliveroo en bezorgers wél een arbeidsovereenkomst hadden. Dat had je waarschijnlijk wel gelezen. Maar had je ook gelezen wat de redenen daarvoor waren, als de rechter eerder nog oordeelde dat een opdrachtovereenkomst ook daadwerkelijk een opdrachtovereenkomst was?

Komen ze!

  • De rechter oordeelde dat de ‘opdrachtovereenkomst’ in feite een raamovereenkomst was voor specifieke, losse opdrachten (dit is geen reden an sich, maar dit komt later nog terug).
  • De rechter vond dat de (naam van de) overeenkomst niet doorslaggevend kon zijn, in dit geval. Deliveroo werkte namelijk met een ‘modelovereenkomst’, waarover niet onderhandeld kon worden. Dit zorgt er volgens oudere rechtspraak voor dat er minder gewicht aan de geschreven overeenkomst komt te hangen – het geeft namelijk niet de wil van de werknemer/opdrachtnemer aan.
  • Omdat de overeenkomst ‘vaststond’, konden de bezorgers niet onderhandelen over de prijs. De rechter vond dit duiden op het feit dat de bezorgers geen ondernemers waren; een ondernemer bepaalt vaak zelf de prijs of onderhandelt op zijn minst over de prijs waartegen hij zijn diensten verricht.
  • Wat de rechter ook het idee gaf dat het ondernemerschap ontbrak, was:
    1. dat de meeste bezorgers zich pas inschreven bij de Kamer van Koophandel nadat Deliveroo daarom vroeg, én
    2. dat de bezorgers zich niet als ‘zelfstandige’ presenteerden door bijvoorbeeld een bedrijfsnaam te hebben of hun diensten aan restaurants (of klanten) aan te bieden zonder tussenkomst van Deliveroo.
  • De rechter heeft ook benadrukt dat de bezorgers de kernactiviteiten van Deliveroo uitvoerden – waar Deliveroo in de rechtszaak zelf nadruk bleef leggen op de technologiekant.
  • Door ‘goed’ te bezorgen (naar de maatstaven van Deliveroo) konden bezorgers eerder inschrijven. De rechter ziet dit als een manier om bezorgers te bewegen zich vaak beschikbaar te stellen voor opdrachten (grotere kans om ingedeeld te worden was immers een ‘beloning’). Conclusie: bezorgers zijn niet geheel vrij in het wel of niet werken – in tegenstelling tot wat Deliveroo beweerde; dat de bezorgers vrij waren om aan te geven of zij beschikbaar waren.
  • De Deliveroobezorgers hoefden hun rondjes niet zelf te rijden. Dit was in de eerdere uitspraak (zoals ik in mijn eerdere blog schreef) een belangrijk haakje voor de rechter om een opdrachtovereenkomst aan te nemen. Maar, omdat (i) vervangers zich met een ID moesten identificeren bij Deliveroo zelf en (ii) de opdracht feitelijk pas begon te lopen, zodra de bezorger kreeg te horen waar hij heen moest (weten we deze nog, uit het eerste bolletje?) oordeelde de rechter dat het ‘laten vervangen’ praktisch onmogelijk was. Op die manier, zei de rechter, was het ‘recht om vervanging te regelen’ nogal een wassen neus.

Okay… Now what?

En nu gaat Deliveroo in hoger beroep. Niet alleen is het voor Deliveroo op zich al een heel groot probleem dat al hun bezorgers blijkbaar ‘werknemers’ zijn, Deliveroo heeft ook te horen gekregen dat het zich moet houden aan de CAO Beroepsgoederenvervoer… Als deze uitspraken van de rechter blijven staan, betekent het Deliveroo nog veel zal moeten regelen en aan al hun bezorgers achterstallig loon en dergelijke zal moeten betalen.

Welk effect deze uitspraak gaat hebben op ‘de grens’ tussen arbeidsovereenkomst en opdrachtovereenkomst is dus nog niet helemaal duidelijk omdat het gerechtshof er later nog uitspraak over gaat doen. Maar in de tussentijd bevestigt de rechter maar weer eens dat werkelijk alles meeweegt in de beoordeling van een ‘freelanceovereenkomst’.

 

Twijfel je of je je zzp’ers in kunt schakelen? Of moet je gewoon een arbeidsovereenkomst opstellen? Onze arbeidsrechtspecialist, Ronny, helpt je graag verder.

MEER BERICHTEN