{{messages[0][0]}}

Start up, melt down - wat te doen als je onderneming mislukt?



Je hebt een onderneming, je hebt geld opgehaald en je hebt je een paar jaar gek gewerkt om er een succes van te maken.

Als je na 3-5 jaar de balans opmaakt, heb je grofweg drie categorieën:

1. Mislukt - Het is niet gelukt; het product slaat niet aan, er zijn maar een paar betalende klanten, het geld is bijna op.

2. Break-even - Tussen servet en tafellaken; je draait break-even, je hebt een bescheiden, maar gezonde klantenbase, maar geen ijshockeystick in zicht.

3. Het succesverhaal - Klanten vinden je product te gek, je groeit als kool, je weet niet waar je de mensen vandaan moet halen en investeerders staan in de rij.

Veruit de meeste ondernemingen vallen in categorie 1 en 2. En toch gaat 90% van de startupverhalen gaan over het succesverhaal. In dit stuk ga ik in op de mislukte startup.

James Claer had het niet treffender kunnen tekenen

Misschien vergeten voor het grote publiek, maar nooit voor de ondernemer. Plaatje van https://jamesclear.com/common-mental-errors

Mislukt, en nu?

Mislukken, hoe het ook verheerlijkt wordt in startupproza, is gewoon verschrikkelijk. Als founder voel je je verantwoordelijk en je kunt er een genadeloos schuldgevoel aan over houden.

Als je in categorie 1 valt, is het bijna altijd beter om de boel af te wikkelen. Ook als daarmee je investeerders hun geld definitief kwijtraken. Dit kan pijnlijk zijn, maar toch het beste.

Het geld is vaak opgehaald in een seed-round en beschikbaar gesteld door familie en vrienden. Tegenover familie voel je al snel (terecht of onterecht, dat laat ik even in het midden) een morele verplichting om het geleende geld terug te betalen.

Mislukken is in Nederland erger dan mislukken in de VS. Dat is een cultuurdingetje. Ook professionele investeerders kijken hier - hoe ze het ook proberen - niet altijd zakelijk naar deelnemingen die het niet redden.

Dus, je moddert door...

Dat is wat ik vaak zie. Je probeert er nog wat van te maken. Soms tegen beter weten in. Je ontslaat al je personeel en gaat opdrachten aannemen als ware je een zzp’er. Je presenteert het als een “pivot” en je start eigenlijk een nieuw bedrijf binnen het oude, behalve dat je voor dit nieuwe bedrijf geen funding kunt ophalen doordat de oude investeerders er nog inzitten.

Dit is nooit de beste keuze.

Je investeerders hebben in jou geïnvesteerd, maar ook in de propositie zoals je die destijds hebt voorgesteld. Mits die propositie niet al te megalomaan was  ("Het kan niet mislukken!"), moeten investeerders zich realiseren dat het plan kon mislukken en dat ze dan al hun geld kwijt zouden zijn.

Als je ondernemer bent, investeer je je tijd en vaak je eigen geld, bovendien verdien je vaak langere tijd weinig en profiteer je niet van sociale zekerheden of pensioenopbouw. Een ondernemer investeert dus veel méér dan alleen zijn tijd en een deel van zijn vermogen, hij mist ook de upside van meer conventionele banen in loondienst. Een investeringsronde mag in mijn ogen niet een soort “levenslang” betekenen bij mislukking. Je moet, vrij van de financieringslast, door kunnen naar een nieuwe onderneming of naar een baan in loondienst. 

Is dat dan niet te makkelijk? Geld ophalen, uitgeven aan je plan en als het even niet lukt, zomaar weglopen?

Het zal vast gebeuren, maar een integere ondernemer zal het niet makkelijk vinden om weg te lopen. En ja, zo zou het wel moeten zijn. Ondernemen is risico nemen, maar investeren is dat ook.

Als investeerder ben je niet gerechtigd op je geld terug. Je neemt risico, net als beleggen op de beurs.

Het andere uiterste van doormodderen is het zinkende schip als eerste verlaten. Ook dit gebeurt te vaak. Het avontuur mislukt en de ondernemer laat gedesillusioneerd de boel de boel en laat klanten, leveranciers en investeerders in verwarring achter met een spookonderneming tot gevolg. Dit komt je naam niet ten goede.

 

Dus, opruimen de boel

Mijn advies is dus: begin op tijd met opruimen. Liquideer de bezittingen van de onderneming als er nog iets van waarde in zit. Verkoop je domeinnaam, je klanten en je inventaris. Je kunt er bijna altijd wel iets voor krijgen. Informeer je klanten en je leveranciers dat je stopt en zeg de huur op. Probeer iedereen zo goed mogelijk te betalen of nog een laatste levering te doen, maar maak er geen halszaak van als dat niet lukt. Vraag ook je klanten, leveranciers en investeerders of ze interesse hebben in onderdelen van de onderneming. Als een van deze partijen ruzie gaat zoeken, zoals een verhuurder, win dan advies in.

Betaal de Belastingdienst! Dit is niet alleen een principieel punt (het is jouw geld niet), maar je riskeert ook snel bestuurdersaansprakelijkheid. Eerst belasting betalen, daarna aan andere stakeholders denken.

Schrijf ten slotte vage activa zoals goodwill ineens af om je balans verder op te schonen. De opbrengst van de schoonmaak verdeel je onder de schuldeisers conform hun rang. Dus als je een bankfinanciering hebt, komt de bank meestal eerst, daarna leveranciers etc. Investeerders die een lening hebben verstrekt zijn ook een schuldeiser, maar vaak achtergesteld. Pas als alles en iedereen betaald is, komen de aandeelhouders aan de beurt (meestal dan, er zijn op alles altijd uitzonderingen). 

(Turbo)liquidatie oftewel, ontbinden

Eenmaal schoon en opgeruimd heb je als het goed is nul euro op de bank en geen enkele activa meer op de balans. Het is tijd om de onderneming te liquideren. Dat doe je met een aandeelhoudersbesluit. Dit kan tot problemen leiden als niet alle aandeelhouders meewerken. Het komt in eerste instantie aan op overtuigingskracht. Pas als niets meer werkt: win advies in. Let op, je hebt meestal maar een kleine “window of opportunity” voordat er weer baten of schulden bijkomen. Begin dus tijdig met het bewerken van aandeelhouders en haal vroeg een handtekening voor het liquidatiebesluit.

Laatste redmiddel: faillissement

Als het je niet lukt de boel zelf op te ruimen dan heb je de hulp van een professional nodig: de curator. Die mag gewoon veel meer dan jij (zoals huurovereenkomsten en arbeidsovereenkomsten per direct opzeggen) en die heeft geen boodschap aan allerlei emoties. Bedenk wel dat de curator betaald moet worden uit de opbrengst van de verkoop van de activa, wacht dus niet te lang met het aanvragen van je faillissement anders doet de curator het voor niets en ook dat is niet echt fair.

Voor het aanvragen van je eigen faillissement heb je een aandeelhoudersbesluit nodig. Heb je een dwarsliggende aandeelhouder, dan kan dat de aanvraag dwarsbomen. Je hebt dan soms geen keus dan te wachten tot bijvoorbeeld een leverancier het faillissement aanvraagt. Vraag wel altijd om advies in deze situatie om bestuurdersaansprakelijkheid te voorkomen.

Of toch een Downround, dood of de gladiolen of een goede business decision?

Je hebt het over een downround als een investeerder tegen een (veel) lagere prijs per aandeel instapt dan de eerdere investeerders. De eerdere investeerders en de founders verwateren flink, tenzij ze daartegen zijn beschermd.

Dit is een nachtmerrie voor veel investeerders en founders, maar – on the bright side – er is nog steeds enig geloof in de onderneming, anders was faillissement het eindpunt. Een downround is alleen een goed idee als de onderneming fundamenteel kans van slagen heeft. Het is in de regel een slecht idee als het geïnvesteerde geld gebruikt wordt om een pivot te financieren of te gokken op veranderende marktomstandigheden of een productdoorbraak. Het aloude adagium, don’t trow good money after bad money geldt ook hier.

Je onderneming stopzetten in een van de moeilijkste beslissing in je leven. Toch is het soms beter, zelfs als dat betekent dat investeerders hun geld definitief kwijt zijn. 

Wil je advies over de (on)mogelijkheden voor het netjes opdoeken van je onderneming, laat het mij dan weten. 

 

Sjors Dobbelaar 

Advocaat en CEO Legalloyd

MEER BERICHTEN