Legalloyd Blog - Juridische vragen rondom COVID-19

Juridische vragen rondom COVID-19

Het Coronavirus zorgt voor veel onzekerheid en angst, ook onder ondernemers. De maatregelen zorgen voor grote economische schade.

Wij proberen te helpen waar mogelijk en motiveren onze klanten zo goed en zo kwaad als het kan om door te draaien. Als iedereen in de hele keten ervoor zorgt dat zaken niet volledig stil komen te staan, is de kans het grootst dat we er met z'n allen uitkomen.

Dit blog wordt vanaf 17 maart dagelijks bijgewerkt. We doen ons uiterste best om de informatie juist weer te geven, maar we kunnen dit niet garanderen. De informatie op deze pagina is niet bedoeld als juridisch advies. Is jouw situatie kritiek? Neem dan contact met ons op via e-mail.

Veel gestelde juridische vragen over COVID-19

Personeel

1. Werktijdverkorting, wat is het?
2. Wat houdt de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud in?
3. Wat zijn de verschillen tussen de NOW 1.0 en NOW 2.0?
4. Hoe vraag ik een tegemoetkoming in de loonkosten aan bij het UWV?
5. Hoe hoog is de tegemoetkoming in de loonkosten?
6. Wat houdt de NOW in voor aanvragen van werktijdverkorting?
7. Voor welk personeel kan ik een tegemoetkoming volgens de NOW aanvragen (freelancers, nul-urencontract)?
8. Hoe vraag je een vergunning voor werktijdverkorting aan en wat kan ik ermee?
9. Ik heb al een vergunningsaanvraag ingediend, kan ik die nog wijzigen?
10. Kan een vergunning verlengd worden?
11. Wie betaalt het loon van mijn personeel?
12. Verandert er iets voor mijn werknemers?
13. Kan ik personeel in uiterste nood ontslaan?
14. Kan ik mijn personeel verplichten om te komen werken? Of juist verplichten om thuis te werken?
15. Ik ZZP'er en verlies door afzeggingen van opdrachtgevers mijn inkomen. Kan ik een uitkering krijgen?

Leveranciers, klanten en investeerders

1. Mijn leverancier hijgt in mijn nek over de betaling van een factuur. Wat kan ik doen?
2. Als mijn klant een akkoord heeft gegeven op een klus of er is een lopende afspraak, kan de klant er dan zomaar onderuit?

Overmacht

1. Wat als ik of mijn contractspartij als gevolg van het coronavirus niet meer aan mijn (contractuele) verplichtingen kan voldoen?
2. Wat als de tekortkoming niét toerekenbaar is?
3. Wat voor soorten overmacht zijn er?
4. Kun je een overeenkomst ontbinden als gevolg van het coronavirus?
5. Kun je een overeenkomst opzeggen als gevolg van het coronavirus?

Andere tips?

1. Uitstel belastingen
2. Snel meer krediet, borgstelling MKB en investeerders
3. Noodloket

Personeel

Werktijdverkorting, wat is het?

Normaal kan een werkgever niet eenzijdig de werktijd van zijn personeel inkorten. Maar: de werkgever kan bij de overheid een vergunning aanvragen om dit te mogen doen als er arbeidsplaatsen bij de werkgever vervallen, door een omstandigheid die buiten de macht (en het risico) van de werkgever ligt. En hoewel het Coronavirus door de overheid aangemerkt als zo'n omstandigheid, kunnen werkgevers nu geen vergunning voor werktijdverkorting aanvragen. Werktijdverkorting is door de regering namelijk stopgezet zolang de COVID-crisis duurt. Zij hebben namelijk de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud ingevoerd

Wat houdt de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW) in?

Deze maatregel is door de overheid ingevoerd omdat de werktijdverkortingsregeling niet voldoet voor deze situatie. De NOW houdt geen rekening met een verval aan arbeidsplaatsen (zoals dat in het systeem van de werktijdverkorting is), maar een verwachte daling van de omzet. Op basis van de NOW kan bij het UWV een tegemoetkoming in de loonkosten aangevraagd worden. Het UWV zal bij toekenning 80% van de tegemoetkoming voorschieten. Daarnaast mag de tegemoetkoming óók aangevraagd worden voor personeel met een flexcontract (denk aan personeel met een nul-urencontract). Deze zaken verschillen dus met de WTV-regeling.

Wat zijn de verschillen tussen de NOW 1.0 en de NOW 2.0?

De eerste termijn van de NOW loopt van 1 maart tot 31 mei. Daarna wordt de NOW-regeling verlengd met een tweede termijn van 3 maanden: van 1 juni tot en met 31 augustus. De verschillen en overeenkomsten tussen de eerste NOW-regeling en de tweede hebben we overzichtelijk naast elkaar gezet op de volgende pagina: https://legalloyd.com/blog/verlenging-now-regeling.

Hoe vraag ik een tegemoetkoming in de loonkosten aan bij het UWV?

Dit kan via de website van het UWV. (Klik hier voor het NOW-loket.) Er zijn twee belangrijke voorwaarden:

  1. al het personeel moet 100% doorbetaald worden; en
  2. de verwachte daling van de omzet moet minimaal 20% zijn.

Hoe hoog is de tegemoetkoming in de loonkosten?

Een exact getal valt niet te geven, maar er kan een aanvraag ingediend worden bij het UWV voor (maximaal) 90% van de loonkosten. Bij een toewijzing kan het UWV een voorschot betalen van 80% van de gevraagde tegemoetkoming. De werkgever hoeft dus niet het hele loon eerst zelf te betalen.

Hieronder een rekenvoorbeeldje.

Wat houdt de NOW in voor aanvragen van werktijdverkorting?

Aanvragen van de werktijdverkorting die goedgekeurd zijn, blijven geldig. Aanvragen die ingediend zijn, maar nog niet behandeld, worden automatisch in het NOW-systeem behandeld. Nieuwe aanvragen voor de WTV kunnen niet meer ingediend worden.

Voor welk personeel kan ik een tegemoetkoming volgens de NOW aanvragen (freelancers, nul-urencontract)?

De noodmaatregel is bedoeld voor al het personeel dat werkt op basis van een arbeidsovereenkomst en waar WW-premie voor betaald wordt. Daaronder vallen dus wel:

  • Werknemers met een vast of tijdelijk contract;
  • Oproepkrachten (nul-urencontract en min-maxcontract); en
  • Uitgezonden uitzendkrachten en payrollers.

Onder de tegemoetkoming in de loonkosten vallen niet:

Hoe vraag je een vergunning voor werktijdverkorting aan en wat kan ik ermee?

Op dit moment kan er geen vergunning voor werktijdverkorting meer aangevraagd worden. De Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW) is in werking getreden in plaats van de vergunning voor werktijdverkorting. De NOW vraag je aan bij het UWV: klik hier.

Ik heb al een vergunningsaanvraag ingediend. Kan ik die nog wijzigen?

Nee, de regering heeft het aanvraagtraject voor de vergunning werktijdverkorting ingetrokken. Niet-behandelde aanvragen worden behandeld in het NOW-systeem.

Kan een werktijdverkortingsvergunning verlengd worden?

Ja, maar als de vergunning wordt verlengd, wordt de vergunning verlengd in het NOW-systeem.

Wie betaalt het loon van mijn personeel?

In het systeem van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW) betaalt de regering 90% van het loon van de werknemers. Deze betaling wordt door het UWV voor 80% voorgeschoten.

De werkgever betaalt dus uiteindelijk minder loonkosten, terwijl de werknemers volledig in dienst blijven. In de praktijk houdt dit dus wel in dat de werkgever het volledige loon aan de werknemer betaalt (gedeeltelijk van het voorschot van het UWV). Het UWV gaat naderhand bekijken of er te veel, te weinig of precies genoeg is voorgeschoten.

Verandert er iets voor de werknemers?

Voor de werknemer verandert er dus in principe niets. Deze ontvangt het loon gewoon nog van de werkgever.

Kan ik personeel in uiterste nood ontslaan?

Ja. Hier zijn drie scenario's:

  1. Ontslag op basis van ondermaats functioneren;
  2. Ontslag op basis van bedrijfseconomische reden in de eerste NOW-termijn (1 maart - 31 mei); of
  3. Ontslag op basis van bedrijfseconomische reden in de tweede NOW-termijn (1 juni - 31 augustus).

Personeel kan in principe nog steeds ontslagen worden als het gaat om ondermaats functioneren. Benieuwd naar de mogelijkheden? Klik dan hier om contact met ons op te nemen.

In de tweede NOW-termijn (van 1 juni tot en met 31 augustus) kan er geewoon een aanvraag gedaan worden bij het UWV voor een ontslagvergunning op basis van bedrijfseconomische omstandigheden. In de eerste NOW-termijn (van 1 maart tot en met 31 mei) kan dit ook, maar levert dat een boete voor de werkgever op. De boete hiervoor is 150% van het loon van de ontslagen werknemer.

Voor een ontslag via het UWV op basis van slechte financiële omstandigheden, moet de werkgever kunnen aantonen dat de slechte bedrijfseconomische situatie 26 weken of langer zal voortduren. Het moet gaan om structurele veranderingen of problemen.

De uitbraak van COVID-19 en de maatregelen die de overheid neemt om deze in te perken zijn verstrekkend, maar zoals het er nu uitziet wel tijdelijk. Op dit moment lijkt het dus niet mogelijk om een ontslagvergunning te krijgen van het UWV voor personeel als gevolg van de maatregelen.

Mochten werkgevers op enig moment tóch kunnen aantonen dat hun slechte economische situatie 26 weken of langer gaat duren, zal er ontslagen moeten worden volgens deze volgorde:

  1. Gedetacheerden en uitzendkrachten, zzp'ers en ingeleende werknemers (bijvoorbeeld van andere filialen);
  2. Werknemers die de AOW-leeftijd hebben bereikt;
  3. Nul-urencontracten;
  4. Arbeidsovereenkomsten die binnen 26 weken aflopen; en
  5. De overige werknemers (op basis van het afspiegelingsbeginsel).

Het afspiegelingsbeginsel houdt kort gezegd in dat er rekening gehouden moet worden met de leeftijd van de ontslagen werknemers. Laat het ons vooral weten als je hier meer over wilt weten, dan helpen we je graag verder.

Kan ik mijn personeel verplichten om te komen werken? Of juist verplichten om thuis te werken?

In principe kan de werkgever instructies geven ‘ter bevordering van de goede orde’. Dat betekent dat het onder andere gaat om naar werk komen of juist verplicht thuiswerken. Het voorschrift moet overigens wel redelijk zijn. Dat betekent dat het op dit moment lastig te voorspellen is of alle ordevoorschriften standhouden. Als een werkgever zijn werknemer verplicht om op kantoor te werken in deze tijden, is de vraag of dat nog redelijk is, als het RIVM dit ten strengste afraadt en bijvoorbeeld kinderen niet naar school kunnen vanwege de sluitingen.

Over kinderen die niet naar school kunnen: in bepaalde gevallen ben je als werkgever verplicht om verlof te geven en 100% door te betalen. Dit heet het calamiteitenverlof en geldt als er niet gewerkt kan worden wegens een urgente reden, waar de werknemer aandacht aan moet besteden, zoals de opvang van kinderen organiseren naar aanleiding van de sluiting van scholen.

Welke instructie je als werkgever ook geeft, we raden je aan om de instructie op papier te zetten, anders kun je er namelijk geen consequentie aan verbinden.

Ik ben ZZP'er en verlies door afzeggingen van opdrachtgevers mijn inkomen. Kan ik een uitkering krijgen? 

Je kunt bij de sociale dienst van de gemeente waar je eenmanszaak ingeschreven staat in bepaalde gevallen een bijstandsuitkering voor zelfstandigen (Bbz) aanvragen. Daarnaast kan een ZZP'er ook een beroep doen op inkomensondersteuning waar nodig. Daarnaast kan er voor de onderneming een lening voor bedrijfskapitaal aangevraagd worden. Voor deze lening is een lagere rente ingesteld en er is een verruiming opgenomen voor de aflossingsmogelijkheden.

We raden je daarnaast aan om met opdrachtgevers in gesprek te gaan om te kijken of je niet toch iets voor ze kunt betekenen, ook al is dat maar deels. Zoek naar een creatieve oplossing - dat kan financieel creatief zijn (een verruimde betalingstermijn of bijvoorbeeld een korting) of creatief op een andere manier.

Leveranciers, klanten en investeerders

Bedrijven lopen er nu veelal tegenaan dat leveranciers op hun nek zitten voor betalingen en klanten juist uitblijven. Hier kunnen we verschillende tips geven. Uiteraard is er juridisch advies, maar in deze tijd waarin we er met z'n allen uit zullen moeten komen, is het ook belangrijk om wat praktische tips met jullie te delen. Hieronder wat vragen en praktische tips.

Mijn leverancier hijgt in mijn nek over de betaling van een factuur. Wat kan ik doen?

Juridisch kun je vaak niet zo verschrikkelijk veel doen - vaak zul je gewoon moeten betalen. Wij adviseren onze klanten om hierover met de leverancier in gesprek te gaan - je kunt bijvoorbeeld aanbieden alvast een deel te betalen (als dat lukt) en voor het overige deel een wat ruimere betaaltermijn te vragen. Uiteindelijk heeft namelijk iedereen last van deze covidcrisis en als we elkaar allemaal een beetje helpen, komen we hier hopelijk het best uit. Probeer er met je leverancier op basis van vertrouwen uit te komen.

Als mijn klant een akkoord heeft gegeven op een klus of er is een lopende afspraak, kan de klant er dan zomaar onderuit?

Het juridische antwoord op deze vraag is volledig afhankelijk van de precieze afspraken, maar in principe geldt dat een afspraak een afspraak is. En onder zo'n afspraak kom je vaak niet gemakkelijk uit. Aan de ene kant is dat natuurlijk gunstig, maar we adviseren hier om toch even stil te staan bij de potentiële gevolgen als je er in zo'n situatie 'met gestrekt been' in vliegt. Ook hier raden we daarom aan om na te denken over een constructieve en positieve oplossing. Bied bijvoorbeeld korting of een ruimere betaaltermijn aan. Dit houdt niet alleen je klant tevreden, maar zorgt er ook voor dat de keten niet langzaam maar zeker uit elkaar valt.

Overmacht

Wat als ik of mijn contractspartij als gevolg van het coronavirus niet meer aan (contractuele) verplichtingen kan voldoen?

Het uitgangspunt is dat afspraken moeten worden nagekomen. Wordt een verbintenis niet nagekomen, dan kunnen daar diverse gevolgen aan zijn verbonden. Een belangrijk gevolg van het niet-nakomen van een overeenkomst is het ontstaan van een schadevergoedingsverplichting. Uit artikel 6:74 BW volgt dat de partij die tekortschiet in de nakoming van zijn verbintenis verplicht is om de schade te vergoeden die daardoor is ontstaan. Wel is in dat kader vereist dat de tekortkoming van een partij toerekenbaar is.

Wat als de tekortkoming niét toerekenbaar is?

Als de tekortkoming niet toerekenbaar is, kan sprake zijn van overmacht. Dit is volgens artikel 6:75 BW het geval indien een tekortkoming niet te wijten is aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvatting voor zijn rekening komt. Van de partij die in overmacht verkeert kan in beginsel geen nakoming worden verlangd. Ook kan geen schadevergoeding worden verlangd. In het geval van overmacht is de tekortkoming in de nakoming namelijk niet toerekenbaar.

Wat voor soorten overmacht zijn er?

  1. Contractueel
    In het contract of in de algemene voorwaarden kan een overmachtsclausule zijn opgenomen. In de overmachtsclausule staat wat de eventuele gevolgen zijn van overmacht (bijvoorbeeld met betrekking tot de aansprakelijkheid, ontbinding en opschorting). Hoe specifieker de clausule is, hoe groter de kans is dat je daadwerkelijk een beroep op overmacht kan doen. Wat er in de overeenkomst of in de toepasselijke algemene voorwaarden is opgenomen, kan de beoordeling of er sprake is van overmacht dus beïnvloeden. Door het opnemen van ziektes of quarantainemaatregelen in een overmachtsclausule, kwalificeert de huidige verspreiding van het coronavirus waarschijnlijk eerder als overmachtsituatie.

    Kijk dus goed of een overmachtsclausule is opgenomen in de bestaande handelsovereenkomsten of algemene voorwaarden en of deze bepaling ook stand houdt onder het coronavirus.
     
  2. Wettelijk
    Indien géén overmachtsclausule in het contract of de algemene voorwaarden is opgenomen, dan val je terug op de wettelijke bepaling (artikel 6:75 BW). Het zal dan afhangen van de omstandigheden van het geval of de tekortkoming van de nakoming naar de in het verkeer geldende opvattingen niet kan worden toegerekend aan de schuldenaar. Vragen die dan opkomen zijn:
    • In hoeverre is er sprake van door een overheid opgelegde maatregelen (bijvoorbeeld: er mogen geen evenementen van meer dan 100 personen meer worden gehouden/de horecagelegenheden worden tot en met 6 april gesloten)?
    • Is er een andere oplossing voorhanden?
    • Was het voorzienbaar dat niet geleverd zou worden in verband met het coronavirus?
    • Kan een product ook via een andere leverancier geleverd worden?

Kun je een overeenkomst ontbinden als gevolg van het coronavirus?

Ja, het kan mogelijk zijn een overeenkomst te ontbinden wanneer er sprake is van overmacht. Overmacht staat namelijk niet aan ontbinding in de weg. Maw: een beroep op overmacht laat de mogelijkheid om de overeenkomst te ontbinden onverlet. Voor een beroep op ontbinding is immers niet vereist dat de tekortkoming ook toerekenbaar moet zijn; de wet spreekt van iedere tekortkoming in de nakoming. Let op: de tekortkoming moet de ontbinding wel rechtvaardigen. Dit zal in het geval van het coronavirus wel het geval zijn. 

Kun je een overeenkomst opzeggen als gevolg van het coronavirus?

Voor sommige overeenkomsten heeft de wetgever in de wet specifiek geregeld hoe de opzegging moet plaatsvinden. Zo is voor arbeidsovereenkomsten bepaald dat een werkgever deze niet zonder toestemming van het UWV kan opzeggen. Voor agentuurovereenkomsten gelden specifieke bepalingen over de opzegtermijn. En ook voor huurovereenkomst met betrekking tot middenstandsbedrijfsruimte gelden dwingende wetsbepalingen voor opzegging.

Wanneer er in de wet geen specifieke bepalingen zijn opgenomen over bepaalde overeenkomsten, dan zijn contractspartijen in principe vrij om eigen regels over de opzegging af te spreken en in hun overeenkomst vast te leggen. Vaak staan de opzegregels vermeld in de algemene voorwaarden. Check die in dat geval goed. Distributieovereenkomsten of andere duurovereenkomsten, zoals een langdurige handelsrelatie voor de inkoop van producten, kunnen bijvoorbeeld contractueel (met directe ingang) worden opgezegd. Zo kan schriftelijk zijn vastgelegd wanneer de overmacht té lang duurt en kan er een termijn zijn verbonden aan de duur van de overmacht. Indien de overmachtsituatie dan langer dan een bepaalde termijn voortduurt, kan een opzeggingsbevoegdheid voor de andere partij ontstaan.

Andere tips?

Uitstel belastingen

Veel van de vragen die wij kregen rondom het Coronavirus waren alleen maar omdat bedrijven in de liquiditeitsproblemen dreigen te raken. De Belastingdienst heeft het daarom mogelijk gemaakt om uitstel aan te vragen voor de betaling van belastingen. Dat gaat niet alleen om bijvoorbeeld loonbelasting, maar ook om omzetbelasting (BTW) en vennootschapsbelasting. Als de Belasting je schriftelijke verzoek om uitstel binnenheeft, zullen ze direct stoppen met de invorderingsprocedure. Let er wel op dat je deze Belastingen dus nog wel moet betalen, maar pas op een later moment.

Snel meer krediet, borgstelling MKB en investeerders

De overheid heeft de borgstellingsregeling MKB kredieten verruimd. Dit is geen grote verruiming, maar het is iets. De doorloop hiervan gaat via financiële instellingen (voornamelijk banken) en je moet dus hoe dan ook door de molen van de kredietaanvraag. Als je dit overweegt zou ik snel een aanvraag doen, want op is op. Als er investeerders in jouw bedrijf zijn, is het een snellere route om hen te vragen of zij bereid zijn meer geld in de onderneming te stoppen, of een lening aan te gaan (al is dat misschien niet goedkoper).

Noodloket

De regering heeft aangekondigd dat er een noodloket geopend wordt voor bedrijven die rechtstreeks geraakt worden door de maatregelen die de overheid neemt. Dat gaat dus bijvoorbeeld om horeca-gelegenheden. Maar, zo geeft de regering als voorbeeld, ook schoonheidssalons die dichtmoeten omdat zij niet kunnen werken als zij zich houden aan de anderhalve-meter-afstandsregel. Bij het noodloket kan voor drie maanden €4.000,- gevraagd worden. De precieze regels hiervoor worden nog uitgewerkt.

Alle regels voor ondernemers weten?

Schrijf je in en wij houden je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.