Ondernemingsvorm en structuur, voordat je opricht

De BV is de standaardkeuze en voor de meeste ondernemingen met groeiambitie ook de juiste, omdat aandelen zich lenen voor het aantrekken van kapitaal en het belonen van medewerkers. Maar het is niet de enige vorm en niet altijd de beste. Een coöperatie past wanneer zeggenschap bij de deelnemers hoort te liggen in plaats van bij het kapitaal. Een maatschap of vennootschap onder firma komt nog voor bij samenwerkingen tussen beroepsbeoefenaren. En een steward-owned structuur, waarbij zeggenschap en economisch belang bewust uit elkaar worden getrokken, is aan de orde wanneer je wilt voorkomen dat de onderneming ooit verkocht wordt om de verkoop zelf. De keuze hangt af van hoe je gefinancierd wilt worden, wie er zeggenschap hoort te hebben en wat er over tien jaar met de onderneming moet kunnen gebeuren.

Bij steward-ownership ligt de zeggenschap bij de mensen die de onderneming daadwerkelijk drijven, en niet bij wie het kapitaal heeft ingelegd. Het economisch belang en de stem worden uit elkaar getrokken, zodat de onderneming niet verkocht kan worden enkel omdat er een goed bod ligt. In Nederland is dat mogelijk, doorgaans met een stichting die de aandelen of de stemrechten houdt, of met een coöperatie. Het vraagt wel dat je vooraf goed nadenkt over hoe je dan nog kapitaal aantrekt, want de gebruikelijke instrumenten gaan uit van aandelen met stemrecht.

Investeerders kijken naar een beperkt aantal dingen, en die zijn vooraf te regelen. Is er een holdingstructuur waarin founders hun aandelen houden. Zit het intellectueel eigendom in de entiteit waarin geïnvesteerd wordt. Is er ruimte in de cap table voor een optiepool. Liggen er afspraken over vesting, zodat een vertrekkende founder niet met een volledig belang wegloopt. Ontbreekt een van die dingen, dan wordt het alsnog geregeld op het moment dat er een term sheet ligt. Dat is precies het moment waarop je onderhandelingspositie het zwakst is en de tijdsdruk het hoogst.

Meestal in de entiteit waarin ook geïnvesteerd wordt, want een investeerder financiert de onderneming die de waarde bezit. Zit het IE elders, bijvoorbeeld nog persoonlijk bij een founder of in een aparte holding, dan komt dat bij de eerste due diligence naar boven. Belangrijker nog is dat het IE daadwerkelijk is overgedragen. Werk dat door freelancers, een bureau of medeoprichters is gemaakt voordat er contracten lagen, zit vaak juridisch nog niet waar iedereen denkt dat het zit. Dat is achteraf te repareren, maar niet altijd en zelden goedkoop.

Nee. De oprichtingsakte wordt gepasseerd door een notaris, dat is bij wet zo geregeld. Wij zijn advocaten, geen notaris. Wat wij doen is alles wat daarvóór en daaromheen komt: de keuze van de rechtsvorm, de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst, de structuur, de afspraken tussen oprichters. Wij bereiden de stukken voor, lichten ze toe en zijn bij het passeren aanwezig. Wij werken samen met notarissen die deze praktijk kennen en kunnen je daarnaar doorverwijzen.